1. صدای ماندانا رو دوست داشتم. خیلی مسلط بود و بعضی جاها هم حسابی رفته بود تو قالب شخصیت‌های مختلف و از زبون اونا خوب حرف می‌زد (اون لحن‌اش وقتی می‌گفت “اینو می‌دونستی؟” (با تلفظ خاص می‌دونستی) آخرش بود خداییش! ;)) ). هر چند کارش خالی از اشکال نبود و گاهی دوست داشتی جمله یه طور دیگه خونده می‌شد ولی در مجموع ویژگی‌های صدا طوری بود که به صورت قابل قبولی آدمو می‌برد توی فضای داستان.
2. اگه در مورد خود کتاب چیزی بخوام بگم باید بگم که ترجمه محمد نجفی محشر بود! آشنایی مترجم با زبان محاوره‌ایِ امروز و تطبیق اون با فرهنگ و رفتار آمریکایی واقعاً تحسین برانگیز بود.
3. گوش دادن به کتاب‌های صوتی به نظر من یه اشکال بزرگ داره و اون اینه که تجربه شخصی خوندن کتاب رو همانطوری که دلت می‌خواد ـ و طبعاً لذت زیادی هم داره ـ ازت می‌گیره. به عبارت دیگه نوع خوندن راوی و لحنی که انتخاب می‌کنه به تو تحمیل می‌شه و تو نمی‌تونی شخصیت‌ها رو با حرکات و صدای دلخواه خودت تصور کنی. حتی اگه یه روزی خودت شروع کنی به خوندن کتاب باز اون صدایی که قبلاً کتاب رو برات خونده تو ذهنت تداعی می‌شه و تو نمی‌تونی کتاب رو یه مدل دیگه بخونی. امتحان کن اگه باور نمی‌کنی!
4. من کاری ندارم به اینکه تهیه فایل صوتی یک کتاب و پخش رایگان اون بدون اجازه نویسنده یا مترجم چقدر اخلاقیه و یا اصلاً می‌تونه تأثیر آنچنانی روی فروش یک کتاب داشته باشه یا نه. فقط یه پیشنهاد دارم و اون اینه که به جای خوندن کل یک کتاب، بخش‌هایی از اون خونده بشه و باعث ایجاد نوعی هیجان بشه برای خریدن و خوندنِ شخصیِ کتاب. هر چند شاید شعار گونه به نظر برسه ولی یه وقت دیدین همین ترفند کارگر افتاد و آمار کتاب خونی‌مون از این وضع فجیع یه مقدار خارج شد!

با همه این چیزایی که گفتم ولی باز هم باید اعتراف کنم که آدم قصه شنیدن رو دوست داره. حتی منی که خوندن رو ترجیح می‌دم به گوش دادن، باز هم گاهی دوست دارم قصه رو بشنوم نه بخونم! به هر حال قصه‌گویی ،با یه کم اغراق، قدمتی به اندازه تاریخ بشر داره و نمیشه انتظار داشت قصه‌گویی (به معنای واقعیِ گفتن)، از ادبیات حذف بشه.

ما که فعلاً داریم حال می‌کنیم با هولدن کالفیلدِ دوست داشتنی

اول پدر و مادر و خواهران و برادران و در صورت وجود، همسر و فرزندان خود را می­بینید. ضجه و زاری می­زنند. حالشان خیلی بد است. به مرزهای جنون نزدیکند. مادرتان که اصلاً طاقت به هوش ماندن را ندارد. اوضاع خیلی خراب است. بغض می کنید. دیگر تحمل دیدن این صحنه­ها را ندارید.

حالا نوبت دوستان است. وقتی خبر را می­شنوند از درد فریاد می­کشند. ناگهان همه خاطراتِ با هم بودن­هایتان برایشان تداعی می­شود. اشک نمی­تواند پاسخگوی دلتنگی­شان شود. این خبر تلخ را باور ندارند. بغض حالا دیگر گلویتان را بدجوری می­فشارد.

محل کارتان را می­بینید. یک نفر تلفنی خبر را به همکارانتان می­گوید. کسی که با تلفن حرف می­زند ناگهان ساکت می­شود. گوشی از دستش می­افتد و اشک است که بی­اختیار سرازیر می­شود. طولی نمی­کشد که همه می­فهمند. همه بهت زده­اند و نمی­دانند باید چه بکنند. حالا دیگر به وضوح دارید گریه می کنید!

گاه می­­اندیشم

خبر مرگ مرا با تو چه کس می­گوید

آن زمان که خبر مرگ مرا

از کسی می­شنوی، روی تو را

کاشکی می دیدم.

شانه بالا زدنت را

_ بی­قید _

و تکان دادن دستت که،

_ مهم نیست زیاد _

و تکان دادن سر را که،

_ عجیب! عاقبت مرد؟

_ افسوس!

کاشکی می­دیدم.

نمی­توانم بگویم تجربه خنده­داری بود. چون واقعاً گریه کردم. فقط نمی­دانم چرا فکر کردم همه ناراحت می­شوند! هر چه بود این فکر، می­دانم که ناشی از خودشیفتگی نبود. شما هم اگر دوست دارید کمی به این موضوع فکر کنید. ببینم تجربه مشترکی کسب می کنیم یا نه!

پ.ن: هوای رابطه تاریک است!

ظاهراً روشهای مختلفی برای این اطلاع رسانی وجود دارد. من نمی دانم چرا و از کِی استفاده از بلاگ رولینگ در وبلاگستان این همه فراگیر شد ولی آنچه واضح است هنوز هیچ سیستم دیگری نتوانسته جای آن را در بین وبلاگ نویسان بگیرد. روشی که خیلی از بزرگان و دانشمندان پیشنهاد کردند، فید خوانی بود که هنوز که هنوز است نتوانسته جایگزین مناسبی برای بلاگ رولینگ باشد. من فکر می کنم که یک دلیلش، شخصی بودن آن و عدم به اشتراک گذاشتن مطالب وبلاگ هایی که می خوانیم با دیگران، است.

امروز در آی تی بلاگ این مطلب را دیدم: ۲۰+۱ سرویس مالتی پینگ برای وبلاگ نویسان. به نظرم آمد که خب وقتی اینهمه سرویسهای دیگر وجود دارد، چرا ما گیر داده ایم به این بلاگ رولینگِ دیوانه با این همه ادا و اطوارهایش!

و اما پیشنهاد من: از آنجایی که من هیچ تخصصی در زمینه آی تی ندارم، نمی دانم این پیشنهاد تا چه حد قابل اجراست. ولی خب عنوان کردنش که ضرری ندارد. من پیشنهاد می کنم که در یک حرکت انتحاری و با همکاری همه متخصصان و وبلاگ نویسان، همه مان لیست لینکهایمان را از بلاگ رولینگ به یکی از این سرویسها که فکر می کنید از بقیه بهتر است، منتقل کنیم. ولی همه یا دست کم بیشترمان به یک سرویس مشترک برویم. اینطوری هم از شر بلاگ رولینگ خلاص می شویم و هم شاید وبلاگستان از این رکود خارج شود. جداً من نمی دانم این پیشنهاد مسخره است یا نه. از دوستان خوب متخصص مثل جناب روبوی عزیز و جناب منیری عزیز و سایر دوستان، خواهش می کنم که نظراتشان را در مورد امکان پذیر بودن چنین کاری ارائه کرده و راهنمایی بفرمایند.

پ.ن: نمی توانید مرا متهم کنید. همه شما خودتان متهم ردیف اولید!

ناشر: انتشارات آتنا، قیمت: جلد اول ۴۹۰۰ و جلد دوم ۵۹۰۰ تومان

وای که چقدر دور شده اند این خاطرات! هرگز هیچ چیز جای مدرسه را برایم پر نکرد. نه حتی کلاسهای دانشگاه. چقدر زود گذشت. چقدر زود بزرگ شدیم. چرا بزرگ شدیم اما دل هایمان روز به روز کوچکتر شد؟! بزرگ شدن را دوست ندارم. دلم نیمکت های چوبی مدرسه را می خواهد …

دین

متأسفانه اگر نگویم همه ولی اکثریت ما دینمان را به صورت موروثی کسب کرده ایم. یعنی بدون هیچ نوع شناخت و مطالعه و یا حتی انتخابی. این امر سبب شده که خیلی از مسایل و حتی اصل قضیه برایمان به صورت علامت سؤال باقی بماند و به همین علت یا پیروان کور و بی چون و چراییم و برداشت دیگرانی را که نمی شناسیم می پذیریم یا کلاً منکر همه چیز می شویم.

بگذارید فرض کنیم کسانی هستیم که آنقدر بالغ و عاقل شده ایم که خودمان تصمیم گرفته ایم دین داشته باشیم یا نه. اگر به عنوان کسی که خودش دین را انتخاب کرده، اسلام را پذیرفته باشیم، یعنی یک راه و روش ویژه و مشخص را برگزیده ایم چرا که ادیان مختلف، به ویژه ادیان الهی، علاوه بر اصولی که دارند، برنامه و روشی خاص برای زندگی انسان ها نیز ارائه می دهند. حال من به عنوان کسی که این روش و مسلک را انتخاب کرده ام، ناگزیر از اجرای برنامه ای هستم که آن را پذیرفته ام ( دقت کنید که در اینجا منظور انتخاب آگاهانه است با تمام شرایط و محدودیتهای آن و نه صرفاً یک تقلید کورکورانه ). بنابراین من دست به انجام کارها و اعمالی می زنم که شاید برای دیگرانی که در دین من نیستند، عجیب و حتی خنده دار باشد! در نتیجه این دین است که بسیاری از رفتارهای ما را توجیه می کند و به آنها شکل و جهت می دهد.

به عنوان مثال از نظر دیگران رفتار فرد مسلمانی که روزی هفده رکعت نماز می خواند، آن هم به شیوه ای خاص، یا مثلاً ۳۰ روز در سال روزه می گیرد یا لب به مواد سکر آور نمی زند یا بعضی خوراکیها را نمی خورد، هیچ معنی و توجیهی ندارد مگر اینکه دین را چاشنی آن کنند! پس بدون شک پذیرش یک دین به عنوان برنامه زندگی، محدودیتهای فراوانی را برای یک فرد ایجاد می کند. بنابراین بسیار مهم است که ما شخصاً انتخاب کننده باشیم و ببینیم آیا می پذیریم قسمتی از آزادیهایمان را که البته بیشتر جنبه حیوانی دارند ( و شاید اصلاً بد هم نباشند ) از دست بدهیم یا نه! در ضمن این پذیرش باید همه جانبه باشد نه سلیقه ای. چرا که همه مبانی و روشهای دین به هم پیوسته اند و گسست یکی بقیه را نیز از بین می برد! مثلاً منِ مسلمان نمی توانم بگویم من نماز می خوانم ولی دروغ هم می گویم، غیبت هم می کنم!

حجاب و کیفیت آن

اگر فرض کنیم مسلمانیم، ملاک عمل ما قرآن و عمل پیامبر اسلام است. همه کارهایی که مکلف به انجام آنها هستیم و موسومند به واجبات و همه کارهایی که از انجام آنها نهی شده ایم و اصطلاحاً محرمات هستند، مستقیماً از قرآن نشأت گرفته اند. می ماند کیفیت انجام آنها و اختلاف دقیقاً از همین جا ناشی می شود! بگذارید در مورد حجاب حرف بزنیم.

در قرآن در دو سوره مستقیماً به حجاب اشاره شده است. یکی سوره احزاب آیه ۵۹ و دیگری سوره نور آیه ۳۱/ آنچه مسلماً در این دو آیه مد نظر است، یک نوع پوشش خاص است و گرنه لباس پوشیدن که از مدتها قبل از اسلام وجود داشت! طبق ترجمه لفظ به لفظ، این پوشش باید طوری باشد که همه اندام مگر آن قسمتی را که قهراً آشکار می شود، بپوشاند و زینتهای زن را آشکار نسازد. بنابراین لباسهایی که حجم اندام را نشان می دهند، جزء این پوشش قرار نمی گیرند. در مورد لباس که قضیه تقریباً روشن است. در مورد مو هم دقت در این دو آیه لزوم وجود آن را برای یک فرد مسلمان ثابت می کند ولی اگر هم شک و شبهه ای باشد، رفتار پیامبر و زنان آن زمان ملاک عمل قرار می گیرد چرا که پیامبر مجری و متولی اجرای صحیح احکام بوده است. همانطوری که در مورد اکثر احکام عملی که کیفیت انجام آنها در قرآن نیامده است، حتی احکام روزمره مثل نماز خواندن، ملاک عمل قرار می گیرد. بنابراین هر پوششی که این منظور را محقق سازد، حجاب محسوب می شود. در نتیجه هرگز نمی توانیم بگوییم فقط چادر حجاب است، تازه اگر آن را بدعت ندانیم (!!!). رنگ نیز به هیچ عنوان محدودیت ندارد و حتی می دانیم که رنگ مشکی در اسلام ناپسند و مکروه است! آنچه مسلم است، حجاب داشتن به هیچ وجه کار راحتی نیست.

ولی با توجه به دلایلی که ذکر شد، اگر من اسلام را به همان شیوه آگاهانه ای که گفتم، پذیرفته باشم، این را نیز باید بپذیرم. من نمی توانم بگویم همه کار انجام می دهم ولی حجاب را قبول ندارم چون کار سختی است! مگر نماز خواندن یا سی روز روزه گرفتن آسان است؟! پس چرا آنها را می پذیرم و این یکی را نه؟! علاوه بر همه این ها، فطرت انسان و کمال طلبی آن است. انسان کمال جو، چه مرد و چه زن، هرگز راضی نمی شود، به هیچ طریقی مورد استفاده ابزاری قرار گیرد چه رسد به اینکه وسیله اطفاء شهوت انسان نمایان حیوان صفت قرار گیرد.

حجاب حکومتی

همه آنچه ذکر شد، یک پیش شرط اساسی دارند. انتخاب و پذیرش دین اسلام با طیب خاطر و نه زور و اجبار. اگر من نخواهم مسلمان باشم، مسلماً نمی خواهم حجاب داشته باشم. اجبار حکومتها جز خراب کردن اصل قضیه و ایجاد نفرت و دین گریزی، هیچ نتیجه دیگری ندارد. همانطوری که دیدیم در این ۲۸ سال ضرب و زور هیچ نتیجه ای نداشت! اگر قانون است باید چارچوب داشته باشد و حدود آن روشن باشد. هر چند این قانون از پایه و اساس اشکال دارد. آیا انتظار دارید زنی که شخصیتش با برخوردهای ناروای مأموران حکومتی، خرد می شود، به حجاب گرایش پیدا کند؟! تارخ بارها شاهد اعمال زور حکومتها در زندگی افراد بوده است ولی آنچه روشن است این است که حتی اگر در مقطع کوتاهی موفق به کنترل جامعه شده، باز فشار توده ها و جنبش آنها، اوضاع را برگردانده است. میل عمومی، اگر هم درست نباشد، قدرتمند است. حیف که هیچ وقت از تاریخ درس نمی گیریم!